Tình cờ đọc được mấy bài trên VietnamNet về luật thuế thu nhập cá nhân mà quốc hội VN đang bàn cãi, mình tự hỏi, có một số vấn đề quá đơn giản, tại sao người ta lại phải tốn quá nhiều thời gian để bàn bạc như vậy? Đó là chuyện có nên đánh thuế tiền lời từ tiền gửi tiết kiệm hay không? Có thể thấy quá nhiều bài viết, phân tích trên các báo, cộng với một đống ý kiến của độc giả về chuyện này. Sao vậy nhỉ?
Một nguyên tắc chung mà ai cũng phải đồng ý, đó là dù ở bất cứ quốc gia nào, ở bất cứ thời kỳ nào, do bất cứ một thể chế chính trị nào cầm quyền, hễ có income (thu nhập) là phải đóng thuế. Thuế chính là nguồn thu cơ bản để chính phủ một quốc gia vận hành. Vậy thì, bất cứ income của anh từ nguồn nào, anh đều phải đóng thuế. Và income từ quỹ tiết kiệm cũng không được loại trừ.
Một trong những lý do đưa ra để từ bỏ nghĩa vụ thuế là: sợ người dân sẽ không gửi tiền nữa mà trữ tiền mặt trong nhà. Đây hoàn toàn là một kiểu lý luận tồi. Bởi lẽ nguyên tắc cơ bản nhất trong tài chính, đó là đồng tiền chỉ phát huy giá trị của nó trong lưu thông. Nói cách khác, khi trữ tiền mặt, nó sẽ trở thành đồng tiền chết và ngày càng mất giá. Dễ thấy nhất, đó là lạm phát. Với tỉ lệ lạm phát 5%/năm, nếu trữ cash trong nhà, trong 1 năm, cứ 100 đồng người dân sẽ mất đi 5 đồng. Vậy thì nếu có dư tiền, người dân sẽ tự biết kiếm 1 cách hợp lý để đầu tư, ít nhất là để bù trừ khoản mất đi do lạm phát. Và gửi tiết kiệm là một trong những cách thô sơ nhất để giữ giá trị đồng tiền. Để tránh lạc đề, trong khuôn khổ bài này, mình không bàn tới hình thức “để dành” nào hay nhất.
Quay lại chuyện thuế cá nhân. Vậy thì ai cũng đồng ý tiền lãi tiết kiệm chính là 1 dạng thu nhập. Mà đã là thu nhập thì phải đóng thuế. Chúng ta có cần mất thời gian để bàn cãi không? Vậy thì công việc chính của quốc hội là gì?
Cái cần bàn cãi, đó là quốc hội cần xác định các mức khấu trừ cơ bản (standard deduction). Nôm na, một người độc thân, hay một gia đình cần tối thiểu bao nhiêu để sống trong 1 năm. Và số tiền này không phải đóng thuế. Sau đó việc xác định các khoản chi tiêu miễn thuế như đóng góp tự thiện, đóng học phí, nuôi người già, bệnh… Hoặc/và các quy định về những khoản chi tiêu, đầu tư được hoãn thuế như đầu tư vào quỹ hưu trí… Trừ tất cả các khoản chi tiêu được miễn/hoãn thuế, số còn lại đều phải đóng thuế, bất kể do đâu mà có. Đó mới chính là việc cần bàn cãi.
Xem thêm các bài trên VietnamNet:
Tiền lãi gửi tiết kiệm: chịu thuế hay không? – VietNamNet
Chưa nên đánh thuế thu nhập từ tiền lãi tiết kiệm – VietNamNet
Miễn thuế lãi tiền gửi: thiên vị người giàu? – VietNamNet
